Na co zwrócić uwagę przy sprzedaży udziałów w spółce?

Porządek w spółce przed pierwszą rozmową

Kupujący zbada spółkę w procesie due diligence. Każda nieprawidłowość, którą znajdzie, stanie się argumentem za obniżeniem ceny, dodatkowym zapewnieniem albo zatrzymaniem części płatności. Dlatego warto przeprowadzić takie badanie wcześniej, po stronie sprzedającego, i naprawić to, co da się naprawić.

Najczęściej chodzi o kompletność księgi udziałów i protokołów zgromadzeń, zgodność umowy spółki z wpisem w KRS, umowy z kluczowymi klientami zawierające klauzule zmiany kontroli, prawa do znaków towarowych i oprogramowania oraz toczące się spory.

Cena i sposób jej ustalenia

Umowy sprzedaży udziałów stosują zwykle jeden z dwóch mechanizmów. W modelu locked box cenę ustala się na podstawie bilansu z określonego dnia, a sprzedający zobowiązuje się, że od tego dnia wartość nie wypłynie ze spółki do niego ani do podmiotów z nim powiązanych. W modelu closing accounts cenę koryguje się po zamknięciu transakcji o faktyczny dług netto i kapitał obrotowy.

Locked box daje sprzedającemu pewność ceny w dniu podpisania umowy. Closing accounts lepiej chroni kupującego, ale oznacza rozliczenia i możliwy spór po transakcji. Wybór mechanizmu warto uzgodnić już w liście intencyjnym.

Zapewnienia i odpowiedzialność

W umowie sprzedający składa zapewnienia o stanie spółki. Jeśli okażą się nieprawdziwe, kupujący może żądać odszkodowania. Znaczenie ma więc nie tylko treść zapewnień, ale też limity: kwotowy, zwykle określony jako procent ceny, czasowy oraz próg, od którego roszczenia w ogóle można zgłaszać.

Coraz częściej to ryzyko przejmuje ubezpieczyciel w ramach polisy W&I. Dla sprzedającego oznacza to możliwość otrzymania całej ceny bez zatrzymań. Dla kupującego to ochrona bez sporu z dotychczasowym właścicielem, który często zostaje w spółce jako menedżer.

Zgody i warunki zawieszające

Transakcja może wymagać zgody Prezesa UOKiK na koncentrację, zgody wspólników, jeśli umowa spółki ogranicza zbywanie udziałów, albo zgód kontrahentów. Każdą z nich trzeba ująć w harmonogramie, bo od nich zależy data zamknięcia.

Trzeba też pamiętać o formie. Umowa zbycia udziałów w spółce z ograniczoną odpowiedzialnością wymaga formy pisemnej z podpisami notarialnie poświadczonymi.

Podatki

Struktura transakcji wpływa na opodatkowanie sprzedającego. Inaczej opodatkowana jest sprzedaż udziałów przez osobę fizyczną, inaczej przez spółkę holdingową. Decyzję o strukturze warto podjąć razem z doradcą podatkowym, na długo przed rozmowami z kupującym.